Poranne karmienie wygląda zwyczajnie, ale nagły spadek pobierania wody albo kilka padłych ptaków potrafi w jednej chwili zmienić sytuację w gospodarstwie. Nowe ogniska ptasiej grypy mogą pojawić się mimo spokojniejszego okresu, a ryzyko dla stada zależy między innymi od kontaktu z dzikimi ptakami i lokalnych ograniczeń. Przy podejrzeniu choroby nie czekaj na kolejne objawy, choć samo osłabienie ptaków nie przesądza jeszcze o HPAI.
Ogniska mogą ucichnąć, ale bioasekuracja nadal chroni stado
- Obraz sezonu: w Europie w roku epizootycznym 2025/2026 wykryto rekordowo dużo zakażeń u dzikich ptaków, przy mniejszej liczbie ognisk w drobiu niż w dwóch wcześniejszych sezonach o najwyższej liczbie ognisk.
- Alarm: nagłe padnięcia, duszność, objawy nerwowe lub gwałtowny spadek nieśności zgłoś powiatowemu lekarzowi weterynarii.
- Ochrona: odetnij dostęp dzikich ptaków do paszy i wody, a obsługę stada prowadź w odzieży i obuwiu używanych tylko w kurniku.
- Strefa: mapę traktuj jako orientacyjną, a obowiązujące nakazy i zakazy potwierdzaj w Inspekcji Weterynaryjnej.
- Jaja i mięso: nie oceniaj bezpieczeństwa żywności po samym wystąpieniu ogniska w okolicy; stosuj się do komunikatów służb i zasad nadzoru.
Wysoka liczba zakażeń u dzikich ptaków nie oznacza automatycznie większej liczby ognisk w kurnikach
W sezonie epizootycznym trwającym od 1 października 2025 do 28 sierpnia 2026 w Europie odnotowano 7000 wykryć HPAI u dzikich ptaków, najwięcej od początku porównywalnego monitoringu. Jednocześnie w drobiu stwierdzono 843 ogniska, mniej niż w sezonach 2021/2022 i 2022/2023, które wcześniej przyniosły najwyższe liczby. Te zestawione dane z raportu EFSA, ECDC i unijnego laboratorium referencyjnego pokazują, dlaczego sama liczba padłych dzikich ptaków nie jest miarą sytuacji w konkretnej gminie.
Polska miała w tym okresie 182 z 843 europejskich ognisk u drobiu, a w krajowych ogniskach dotyczyło to 11 902 520 ptaków. W raporcie opisano też brak nowych ognisk w polskim drobiu odnotowanych między 5 czerwca a 28 sierpnia 2026 roku. To ważny punkt odniesienia, ale nie gwarancja na kolejny sezon: jesienno-zimowe przemieszczanie się ptaków i lokalne warunki mogą ponownie zwiększyć presję zakażenia.
Właśnie dlatego brak ogniska w najbliższej okolicy nie powinien być powodem do odkładania zabezpieczeń. Wirus może trafić do gospodarstwa pośrednio, na przykład z zanieczyszczonym sprzętem, obuwiem czy wodą, nawet jeśli drób nie ma bezpośredniego kontaktu z dzikim ptactwem.
Mapa GIW pomaga znaleźć ognisko, ale o obowiązkach rozstrzygają urzędowe ograniczenia
Punkt na mapie może wyglądać blisko, a mimo to nie oznaczać, że gospodarstwo znajduje się w obszarze z ograniczeniami. Z drugiej strony brak punktu tuż obok nie zwalnia z bioasekuracji. Aktualne wykazy i mapę ognisk wśród drobiu, ptaków dzikich oraz ptaków utrzymywanych w niewoli publikuje Główny Inspektorat Weterynarii.
Jeśli planujesz przewóz ptaków, sprzedaż, ubój albo wprowadzenie nowego stada, sprawdź najpierw, czy gospodarstwo podlega nakazom lub zakazom. Mapa ułatwia orientację, ale wiążące są właściwe decyzje i rozporządzenia oraz informacje powiatowego lekarza weterynarii. Nie opieraj decyzji o przemieszczaniu ptaków wyłącznie na odległości mierzonej od punktu ogniska.
Rozróżniaj też ognisko u drobiu od wykrycia wirusa u dzikiego ptaka. Oba sygnały są istotne, lecz nie oznaczają tego samego zakresu działań dla hodowcy. Sprawdź kategorię ogniska i lokalne zasady, zanim zmienisz sposób utrzymania stada lub wznowisz jego zasiedlanie.
Padnięcia lub nagły spadek nieśności wymagają telefonu, a nie domowej diagnozy
HPAI może przebiegać gwałtownie, a część objawów przypomina inne choroby drobiu. Dlatego przy podejrzeniu nie próbuj rozstrzygać przyczyny na podstawie pojedynczego symptomu. Główny Inspektorat Weterynarii wskazuje objawy, które powinny skłonić do zawiadomienia powiatowego lekarza weterynarii lub najbliższego lekarza weterynarii.
| Sytuacja w stadzie | Co może oznaczać | Co zrobić |
|---|---|---|
| Nagły wzrost śmiertelności albo padnięcia bez wcześniejszych wyraźnych objawów | Możliwy przebieg ostrej choroby zakaźnej, w tym HPAI | Niezwłocznie zgłoś podejrzenie powiatowemu lekarzowi weterynarii. Ogranicz przemieszczanie osób i sprzętu między kurnikiem a innymi stadami. |
| Duszność, sinica, biegunka, drgawki, skręt szyi lub zaburzenia ruchu | Objawy wymagające pilnej oceny weterynaryjnej; same nie potwierdzają grypy ptaków | Zadzwoń do lekarza weterynarii i opisz objawy oraz tempo ich pojawiania się. Nie przenoś chorych ptaków do innego pomieszczenia poza zaleceniami służb. |
| Gwałtowny spadek pobierania paszy lub wody albo nagły spadek nieśności | Możliwy sygnał choroby, nawet gdy nie widać jeszcze padnięć | Skontaktuj się z powiatowym lekarzem weterynarii i wstrzymaj sprzedaż lub przemieszczanie ptaków do czasu uzyskania instrukcji. |
| Znalezienie pojedynczego padłego dzikiego ptaka | Przyczyna może być różna; nie da się jej ustalić na podstawie wyglądu | Nie dotykaj zwłok gołymi rękami. Zgłoś znalezisko lokalnym służbom, w tym powiatowemu lekarzowi weterynarii, i wykonaj ich polecenia. |
Po zgłoszeniu przygotuj informacje o liczbie ptaków, zauważonych objawach i czasie ich wystąpienia. Nie wyrzucaj padłych ptaków ani nie pobieraj samodzielnie próbek, jeśli służby nie zaleciły takiego działania. Do czasu otrzymania instrukcji ogranicz ruch osób, pojazdów i sprzętu, aby nie przenieść materiału zakaźnego poza gospodarstwo.
Największe ryzyko często wchodzi do gospodarstwa na butach i sprzęcie
Przy ochronie małego stada nie trzeba zaczynać od kosztownej przebudowy kurnika. Najpierw usuń drogi, którymi dzikie ptaki i zanieczyszczenia mogą dotrzeć do karmideł, poideł oraz ściółki. Paszę i wodę zabezpiecz przed dostępem dzikich ptaków, a pojenia nie opieraj na wodzie ze stawów ani innych zbiorników powierzchniowych.
- Ustal jedno wejście do pomieszczenia i trzymaj przy nim obuwie oraz odzież przeznaczone wyłącznie do obsługi drobiu.
- Ogranicz wizyty osób postronnych, a przy koniecznym wejściu zmień obuwie i umyj ręce.
- Nie wnoś do kurnika sprzętu używanego na zewnątrz bez oczyszczenia; błoto i resztki organiczne mogą osłabiać działanie środków dezynfekcyjnych.
- Oddziel nowo kupione ptaki od stada i uzgodnij z lekarzem weterynarii, jak bezpiecznie je wprowadzić.
- Jeśli lokalne przepisy nakazują utrzymywanie drobiu w zamknięciu, nie wypuszczaj go na wybieg nawet wtedy, gdy teren wydaje się odizolowany.
W chowie przyzagrodowym szczególnie łatwo przeoczyć wspólne narzędzia, wiadra czy obuwie używane do kilku pomieszczeń. Uważam, że oddzielny zestaw do obsługi stada jest rozsądniejszy niż poleganie wyłącznie na dezynfekcji, bo ogranicza liczbę okazji do przeniesienia zanieczyszczeń.
Gdy pojawi się podejrzenie, zatrzymaj ruch i przekaż służbom użyteczne informacje
Najgorszym odruchem jest czekanie, aż objawy „same się wyjaśnią”, albo szybkie sprzedanie ptaków, zanim ktoś przyjedzie. Przy podejrzeniu HPAI skontaktuj się z powiatowym lekarzem weterynarii lub lekarzem weterynarii i postępuj zgodnie z przekazanymi wskazówkami. Nie przemieszczaj ptaków, jaj, ściółki ani sprzętu z gospodarstwa, dopóki nie otrzymasz informacji, co wolno zrobić.
- Podaj adres gospodarstwa i dane kontaktowe oraz opisz, jakie objawy wystąpiły.
- Przygotuj szacunkową liczbę ptaków, liczbę padnięć i informację, kiedy zauważono zmianę.
- Wskaż, czy w ostatnim czasie do stada trafiały nowe ptaki, pasza, sprzęt lub osoby z zewnątrz.
- Ogranicz wejście do budynku do niezbędnej obsługi i nie dopuszczaj do kontaktu stada z innymi ptakami.
- Wykonuj polecenia Inspekcji Weterynaryjnej, w tym dotyczące próbek, dezynfekcji i przemieszczania zwierząt.
Gdy wprowadzono obszar zapowietrzony lub zagrożony, zakres ograniczeń może zależeć od lokalnego aktu i sytuacji w gospodarstwie. Przed sprzedażą lub transportem uzyskaj potwierdzenie od powiatowego lekarza weterynarii, zamiast zakładać, że zasady są identyczne w każdej gminie.
Rutyna przed sezonem migracji daje więcej niż nerwowe działania po alarmie
W chłodniejszej części roku zwiększa się presja związana z obecnością i przemieszczaniem się dzikiego ptactwa, ale zabezpieczenia powinny działać także poza szczytem sezonu. Przejdź trasę od bramy do kurnika i sprawdź, gdzie można wnieść błoto, czy dzikie ptaki dostaną się do paszy oraz czy narzędzia mają wyznaczone miejsce. Małe stado także potrzebuje planu zgłoszenia podejrzenia, zanim wystąpi pierwszy problem.
Tekst ma charakter informacyjny i nie zastępuje porady lekarza weterynarii ani decyzji Inspekcji Weterynaryjnej. Jeśli zauważysz niepokojące objawy lub obowiązują lokalne ograniczenia, skonsultuj dalsze działania z właściwym powiatowym lekarzem weterynarii.