Przy worku owsa i granulatu w stajni łatwo porównać tylko kilogramy, a wtedy obraz bywa mylący. Owies może dostarczać mniej energii strawnej na kilogram niż energetyczny granulat, ale słowo „pellet” nie oznacza jednej, stałej paszy.
O wartości energetycznej decyduje skład, nie sama forma paszy
- Owies: w przykładowej dawce dla konia jego energia strawna wynosiła 11,5 MJ/kg.
- Granulat: sprawdź konkretną nazwę produktu i energię strawną podaną na etykiecie.
- Przykład produktu: HÖVELER Terabb Sport ma deklarowane 13,0 MJ energii strawnej na kilogram.
- Porównuj: tę samą jednostkę, najlepiej energię strawną na kilogram paszy.
Jeden kilogram owsa nie zawsze dorównuje kilogramowi granulatu
W przykładowej dawce dla konia o masie 700 kg Centrum Doradztwa Rolniczego podaje 46 MJ energii strawnej w 4 kg śruty owsianej. Po przeliczeniu wychodzi 11,5 MJ/kg. To użyteczny punkt odniesienia, nie gwarantowana wartość każdego owsa: ziarno różni się jakością, wilgotnością i obróbką.
Dla porównania katalog pasz Blattin deklaruje dla granulatu HÖVELER Terabb Sport 13,0 MJ energii strawnej na kilogram. W tym konkretnym zestawieniu granulat dostarcza o około 13% więcej energii na kilogram niż wartość obliczona dla przykładowej śruty owsianej. Różnica pomaga porównać te dwa przykłady, ale nie pozwala uznać każdego granulatu za bardziej kaloryczny od owsa.
Prawdę mówiąc, samo słowo „granulat” niewiele mówi o kaloryczności. Granulowane wysłodki, lucerna i pełnoporcjowa pasza dla koni mają różne składy, a więc i odmienne zastosowanie. Najpierw sprawdź, z czego granulat powstał.
Wartość na etykiecie dotyczy konkretnej receptury
Owies jest ziarnem, natomiast pellet to forma podania różnych składników. W recepturze mogą znaleźć się zboża, lucerna, włókno lub dodatki mineralno-witaminowe. Dlatego dwa granulaty z tej samej półki mogą różnić się energią, skrobią i włóknem.
W katalogu Blattin obok energetycznego granulatu HÖVELER Terabb Sport opisano też pasze o innych składach i parametrach. Wniosek jest prosty: nie przenoś wartości jednego produktu na całą kategorię pelletów. Na etykiecie szukaj energii strawnej, składu oraz zaleceń żywieniowych; jeśli energia nie jest podana, zapytaj producenta lub doradcę żywieniowego.
Przy porównywaniu sprawdź także, czy liczby odnoszą się do kilograma paszy w stanie, w jakim jest podawana, czy do suchej masy. To ważne, bo wilgotność zmienia ilość składników przypadającą na kilogram produktu. Różne podstawy porównania mogą dać pozornie sprzeczne wyniki.
Więcej energii na kilogram nie oznacza lepszej dawki
Koń potrzebuje dawki dopasowanej do masy ciała, pracy, kondycji i pozostałych pasz. Sam wynik MJ/kg nie odpowiada na pytanie, ile paszy podać ani czy jej skład pasuje do potrzeb zwierzęcia. Pasza o wysokiej energii może być nieodpowiednia, jeśli koń ma ograniczać skrobię lub przybiera na wadze.
Przy zmianie paszy patrz równocześnie na energię, skrobię i włókno. Oklahoma State University pokazuje, że pasze dostarczające podobną ilość energii mogą różnić się udziałem skrobi i ilością potrzebną do pokrycia zapotrzebowania. Równa kaloryczność nie oznacza więc takiego samego wpływu na całą dawkę.
Moim zdaniem owies jest rozsądnym wyborem, gdy pasuje do potrzeb konia i bilansu dawki; granulat wybrałbym wtedy, gdy jego skład oraz deklarowana energia odpowiadają konkretnemu celowi żywieniowemu. Nie zmieniałbym ilości paszy wyłącznie na podstawie porównania kalorii.
Po etykiecie łatwiej zdecydować, co skorygować
Gdy koń dostaje owies albo pellet i kondycja nie idzie w pożądanym kierunku, najpierw sprawdź cały jadłospis, a nie samą paszę treściwą. Poniższa tabela porządkuje typowe sytuacje.
| Sytuacja | Możliwa przyczyna | Co zrobić |
|---|---|---|
| Koń przybiera na wadze po zmianie na granulat | Nowa pasza może dostarczać więcej energii w kilogramie albo jest podawana w większej ilości | Porównaj energię strawną i dawkę w gramach, uwzględniając też siano i pozostałe dodatki |
| Koń chudnie mimo porcji podobnej objętości | Pasze mogą mieć inną gęstość energetyczną, a miarka nie odmierza równej masy | Waż paszę i porównaj deklarację MJ/kg zamiast oceniać porcję „na miarkę” |
| Nie wiadomo, ile energii ma kupiony pellet | Określenie „granulat” nie podaje jego receptury ani wartości odżywczej | Odczytaj pełną nazwę i etykietę albo poproś producenta o dane żywieniowe |
| Koń ma ograniczać skrobię | Granulat zbożowy może dostarczać dużo skrobi, nawet jeśli jego energia pasuje do dawki | Sprawdź skrobię i cukry oraz dobierz paszę z dietetykiem lub lekarzem weterynarii |
Miarka może oszukiwać: ziarno i granulat o tej samej objętości nie muszą ważyć tyle samo. Do porównania porcji używaj wagi, a przy zmianie dawki uwzględnij całe żywienie konia.
Najpierw wybierz paszę, potem porównuj jej kilogramy
Jeśli etykieta podaje energię strawną, zestawiaj ją z wartością drugiej paszy wyrażoną w tej samej jednostce i na tę samą podstawę. Gdy etykieta zawiera tylko nazwę „pellet”, bez składu lub danych energetycznych, nie da się rzetelnie rozstrzygnąć, która pasza jest bardziej kaloryczna.
Wróćmy do worka owsa i granulatu: liczba MJ/kg może wskazać, który produkt jest bardziej skoncentrowanym źródłem energii, ale o wyborze decyduje dopasowanie całej dawki. Przy problemach z kondycją, ograniczaniu skrobi lub zmianie żywienia ustal korektę z dietetykiem koni albo lekarzem weterynarii.