Przy karmidle pełnym ziarna łatwo uznać, że nioskom niczego nie brakuje, a mimo to jaj jest mniej albo skorupki robią się kruche. Najczęściej wybiera się pszenicę lub kukurydzę, ale najlepszy wybór zależy od tego, czy ziarno jest dodatkiem do paszy pełnoporcjowej, czy ma ją zastąpić.
Pszenica i kukurydza sprawdzają się jako dodatek, lecz nie zastępują pełnej dawki
- Pszenica to rozsądne ziarno bazowe do niewielkiego dokarmiania.
- Kukurydza dostarcza energii, ale jej większy udział może rozcieńczyć skład gotowej paszy.
- Owies i jęczmień mają więcej włókna niż pszenica, więc lepiej traktować je jako urozmaicenie.
- Ziarno jako dodatek powinno pozostać niewielką częścią dziennego jedzenia niosek.
- Pełnoporcjowa pasza dla niosek pozostaje podstawą, bo same zboża nie dostarczają całego zestawu składników potrzebnych do nieśności.
Pszenica jest dobrym wyborem na początek, kukurydzę podawaj z umiarem
Jeśli chcesz dorzucić kurom ziarno do gotowej paszy, zacznij od pszenicy. W danych żywieniowych Hy-Line twarda pszenica ma więcej białka i mniej włókna surowego niż ziarno owsa czy jęczmienia. Kukurydza jest bardziej skoncentrowanym źródłem energii, lecz ma mniej białka niż pszenica.
Nie oznacza to, że pszenica sama zaspokaja potrzeby nioski. Każde ziarno dostarcza głównie energii, a nie jest pełnym zamiennikiem paszy zawierającej odpowiednio dobrane białko, aminokwasy, wapń, fosfor i witaminy. Prawdę mówiąc, największy kłopot zaczyna się wtedy, gdy ziarno wypiera z karmidła gotową mieszankę.
| Ziarno | Co wnosi do dawki | Jak je traktować |
|---|---|---|
| Pszenica | Energia i więcej białka niż w kukurydzy; umiarkowana zawartość włókna. | Najprostszy dodatek do paszy pełnoporcjowej. |
| Kukurydza | Dużo energii, mniej białka niż pszenica; naturalne barwniki mogą wpływać na kolor żółtka. | Podawaj jako urozmaicenie, nie główną paszę. |
| Jęczmień | Więcej włókna i mniej energii niż ziarno kukurydzy. | Używaj jako składnika mieszanki, a nie jedynego zboża. |
| Owies | Najwięcej włókna spośród tych czterech zbóż w tabeli Hy-Line. | Podawaj oszczędnie, szczególnie gdy kury mają ograniczony dostęp do paszy pełnoporcjowej. |
To porównanie opiera się na wartościach dla surowców paszowych, nie na gotowej recepturze dla każdego stada. Tabele składników paszowych Hy-Line pokazują też, dlaczego sama liczba gramów białka nie rozstrzyga o jakości dawki: liczą się również proporcje aminokwasów i pozostałych składników.
Dodatek ziarna ogranicz do małej części dziennej dawki
Pełnoporcjowa pasza została ułożona tak, by dostarczać składników w określonych proporcjach. Gdy dosypujesz do niej dużo ziarna, kura zjada więcej energii, a udział białka, wapnia i witamin w całym posiłku spada. Przy dokarmianiu ziarnem trzymaj się niewielkiej porcji, zamiast uzupełniać nim karmidło do pełna.
Jako praktyczny punkt odniesienia Oregon State University Extension podaje, że ziarno typu scratch powinno stanowić około 10-15% dziennego jedzenia, a ptaki powinny zjadać porcję w mniej więcej 20 minut. To wskazówka dla dodatku, nie przepis na samodzielnie skomponowaną paszę.
Jeśli gotowa pasza zostaje w karmidle, a kury zjadają ziarno, ogranicz dodatek i obserwuj, czy wracają do mieszanki. Gdy chcesz, by własne zboże stanowiło dużą część żywienia, potrzebna jest zbilansowana receptura, a nie samo mieszanie ziaren na oko. Ja traktuję ziarno przede wszystkim jako urozmaicenie i zajęcie dla kur, nie jako podstawę żywienia niosek.
Cała pszenica może działać, ale kolor żółtka może się zmienić
Popularne ostrzeżenie, że całe ziarno pszenicy automatycznie obniża nieśność, jest zbyt kategoryczne. W badaniu kur Lohmann Brown Classic w wieku 45-53 tygodni udział całej pszenicy do 25% dawki nie pogorszył wyników produkcyjnych, ale przy poziomach od 15% zmniejszał intensywność barwy żółtka w porównaniu z dietą kontrolną.
To wynik kontrolowanego doświadczenia, a nie zachęta do dosypywania takiej ilości ziarna do domowego karmidła. Badacze zastępowali pszenicą część kukurydzy w diecie, a nie karmili kur samą pszenicą. Badanie opublikowane w „Indian Journal of Animal Research” pomaga oddzielić dwie rzeczy: wpływ pszenicy na wyniki nieśności i jej wpływ na kolor żółtka.
Jeśli zależy Ci na intensywnie żółtym żółtku, większy udział pszenicy może dać inny efekt wizualny niż pasza z większą ilością kukurydzy. Kolor żółtka nie jest jednak miarą kompletności żywienia, więc nie zwiększaj kukurydzy kosztem pełnoporcjowej paszy tylko po to, by uzyskać ciemniejszy odcień.
Zmiana w jajach podpowiada, czy ziarno wypiera właściwą paszę
Cienka skorupka albo nagły spadek nieśności nie wskazują od razu na jedno konkretne zboże. Mogą jednak sygnalizować, że w dawce zabrakło składników, które dostarczała wcześniej pełnoporcjowa mieszanka. Najpierw sprawdź, co kury faktycznie zjadają, a potem dopasuj działanie do objawu.
| Sytuacja lub objaw | Możliwa przyczyna | Co zrobić |
|---|---|---|
| Kury wybierają ziarno, a pasza zostaje w karmidle | Dodatek może wypierać mieszankę z właściwym bilansem składników. | Zmniejsz porcję ziarna i udostępnij paszę pełnoporcjową jako podstawę. |
| Skorupki stają się cienkie lub miękkie | Samo ziarno nie pokrywa zapotrzebowania na wapń i pozostałe składniki dawki. | Sprawdź, czy pasza jest przeznaczona dla niosek; zapewnij osobne źródło wapnia odpowiednie dla drobiu. |
| Nieśność spada po zmianie żywienia | Nagła zmiana albo nadmiar dodatków mógł zmienić pobranie pełnej paszy. | Ogranicz ziarno, wróć do prawidłowej paszy dla niosek i obserwuj stado. |
| Ziarno jest mokre, zatęchłe lub spleśniałe | Pasza mogła zawilgotnieć i ulec zepsuciu. | Nie podawaj jej kurom; oczyść pojemnik i przechowuj ziarno sucho, w szczelnym zabezpieczeniu. |
Gdy problem utrzymuje się mimo przywrócenia właściwej paszy, nie zakładaj, że winne jest zboże. Spadek nieśności i zmiany skorupki mogą mieć też inne przyczyny, dlatego przy nasilonych lub długotrwałych objawach skonsultuj stan stada z lekarzem weterynarii.
Najbezpieczniej zostawić ziarno w roli dodatku
Do codziennego, niewielkiego dokarmiania wybrałbym pszenicę, a kukurydzę, jęczmień i owies podawałbym jako urozmaicenie, pilnując, by nie wypierały mieszanki dla niosek. Jeśli chcesz oprzeć żywienie na własnym ziarnie, nie układaj dawki z samych zbóż: jej skład trzeba zbilansować pod kątem białka, aminokwasów, wapnia, fosforu i witamin.
Przed podaniem obejrzyj ziarno i usuń wszystko, co jest wilgotne, zbrylone albo ma nieprzyjemny zapach. Przy karmieniu całym ziarnem zapewnij kurom dostęp do drobnego, nierozpuszczalnego żwirku, który pomaga rozcierać pokarm w żołądku mięśniowym. Dobre ziarno urozmaica dietę, ale to pełna dawka sprawia, że kura ma z czego wytworzyć jajo.